Bắc Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương: Cơ hội lớn và những thách thức mới đối với doanh nghiệp

Việc Bắc Ninh chính thức trở thành thành phố trực thuộc Trung ương từ ngày 20/9/2026 không đơn thuần là sự thay đổi về mô hình đơn vị hành chính. Đây là bước chuyển quan trọng về không gian phát triển, hạ tầng, công nghiệp, logistics và môi trường đầu tư, đồng thời mở ra một giai đoạn cạnh tranh mới đối với cộng đồng doanh nghiệp. Sau khi Quốc hội thông qua Nghị quyết về việc thành lập thành phố Bắc Ninh với 100% đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, thành phố Bắc Ninh được thành lập trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của tỉnh Bắc Ninh. Nghị quyết có hiệu lực từ ngày 20/9/2026.

Với vị trí cửa ngõ phía Bắc Hà Nội, nằm trong không gian kinh tế Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh và có hệ thống công nghiệp, giao thông, logistics ngày càng hoàn thiện, Bắc Ninh đang đứng trước cơ hội hình thành một cực tăng trưởng mới của miền Bắc. Nhưng cùng với cơ hội, doanh nghiệp cũng sẽ phải đối mặt với yêu cầu cao hơn về năng lực quản trị, công nghệ, vốn, nhân lực, tiêu chuẩn môi trường và khả năng tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.

1. Bắc Ninh bước sang một giai đoạn phát triển mới

Trước khi trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, Bắc Ninh đã có nền tảng kinh tế công nghiệp khá đặc biệt, sự đổ bộ liên tiếp của Samsung, Canon, Foxconn, rồi Luxshare, Goertek… đã biến nơi đây thành “thủ phủ” công nghệ. Trong 6 tháng đầu năm 2026, GRDP của Bắc Ninh tăng 10,56%; sản xuất công nghiệp tăng mạnh và khu vực FDI tiếp tục đóng vai trò quan trọng. Tại các khu công nghiệp, tổng số dự án FDI còn hiệu lực đạt khoảng 1.670 dự án với tổng vốn đăng ký gần 41 tỷ USD.  Điều đáng chú ý là định hướng phát triển mới không chỉ dừng ở việc thu hút thêm nhà máy, mà Chính phủ định hướng Bắc Ninh chuyển từ một “cứ điểm sản xuất, lắp ráp quy mô lớn” thành “trung tâm công nghiệp công nghệ cao, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và năng lực của doanh nghiệp trong nước để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng của các tập đoàn quốc tế”. Bởi khi không gian kinh tế được mở rộng, Bắc Ninh sẽ không chỉ cần các nhà máy sản xuất mà còn cần một hệ sinh thái doanh nghiệp lớn hơn gồm: Công nghiệp hỗ trợ, Logistics, Xuất nhập khẩu, Công nghệ và chuyển đổi số, Dịch vụ tài chính, Kế toán, thuế, Tư vấn đầu tư, Bất động sản công nghiệp, Xây dựng và hạ tầng, Giáo dục và đào tạo, Y tế, thương mại và dịch vụ, Các doanh nghiệp cung ứng cho khu vực FDI.

2. Thuận lợi đầu tiên: Không gian kinh tế được mở rộng

Một trong những thay đổi quan trọng nhất là quy mô không gian phát triển. Theo hồ sơ Đề án, thành phố Bắc Ninh có diện tích khoảng 4.713,75 km² và dân số gần 4 triệu người, với 99 đơn vị hành chính cấp xã. Không gian phát triển lớn hơn đồng nghĩa với việc doanh nghiệp có thêm dư địa để mở rộng: sản xuất → kho bãi → logistics → thương mại → dịch vụ → thị trường tiêu dùng.

Đặc biệt, quy hoạch mới tổ chức không gian phát triển theo các vùng và hành lang kinh tế, trong đó có khu vực công nghiệp – đô thị trung tâm và khu vực thương mại, dịch vụ, logistics phía Nam gắn với Cảng hàng không quốc tế Gia Bình. Đối với doanh nghiệp, điều này có thể tạo ra những cơ hội mới trong việc lựa chọn địa điểm: Đặt nhà máy, Xây dựng kho hàng, Mở trung tâm phân phối, Đầu tư logistics, Mở rộng mạng lưới bán hàng, Phát triển bất động sản công nghiệp, Xây dựng các trung tâm dịch vụ.

3. Hạ tầng giao thông và logistics mở ra cơ hội lớn

Một trong những lợi thế đáng chú ý của Bắc Ninh trong giai đoạn tới là định hướng phát triển logistics đa phương thức. Quy hoạch mới định hướng phát triển các cực logistics gắn với đường thủy, hàng không và đường sắt; đồng thời kết nối với Vành đai 4, Vành đai 5 và hệ thống cao tốc. Cảng hàng không quốc tế Gia Bình cũng được xác định là một mắt xích quan trọng trong hệ thống logistics của thành phố. Nếu các dự án được triển khai đúng tiến độ, doanh nghiệp sẽ có thêm lựa chọn về: đường bộ + đường sắt + đường thủy + hàng không.Điều này đặc biệt quan trọng đối với doanh nghiệp sản xuất xuất khẩu bởi chi phí logistics giảm và thời gian giao hàng được rút ngắn có thể giúp doanh nghiệp nâng cao khả năng cạnh tranh. Bên cạnh đó, Bắc Ninh đang định hướng xây dựng các trung tâm logistics, ICD, kho thông minh, kho lạnh, trung tâm phân phối và logistics công nghệ cao. Đây không chỉ là cơ hội cho các tập đoàn lớn mà Doanh nghiệp vừa và nhỏ cũng có thể tham gia vào chuỗi cung ứng logistics, vận tải, kho bãi và dịch vụ hỗ trợ.

+ Cơ hội lớn cho doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ

Đây có thể là một trong những cơ hội đáng chú ý nhất. Bắc Ninh hiện có hệ sinh thái FDI rất lớn, đặc biệt trong các lĩnh vực điện tử và công nghệ cao. Tuy nhiên, cơ quan quản lý cũng chỉ ra một vấn đề: tỷ lệ nội địa hóa và khả năng doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi cung ứng vẫn còn thấp, điều này tạo ra một khoảng trống thị trường.

Các tập đoàn lớn cần hàng nghìn nhà cung cấp ở nhiều cấp độ: Linh kiện, Bao bì, Khuôn mẫu, Cơ khí chính xác, Nhựa kỹ thuật, Điện – điện tử, Vật liệu, Logistics, Bảo trì, Phần mềm, Dịch vụ kỹ thuật, Kiểm định, Đào tạo nhân lực…

Do đó, doanh nghiệp Bắc Ninh nếu nâng được năng lực quản trị và tiêu chuẩn sản xuất có thể có cơ hội chuyển từ doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trong nước sang nhà cung cấp cho chuỗi cung ứng FDI. Đây là sự thay đổi có giá trị lớn hơn rất nhiều so với việc chỉ mở rộng doanh thu nội địa.

+ Cơ hội phát triển mạnh các ngành công nghệ cao

Định hướng phát triển của Bắc Ninh đang dịch chuyển khá rõ từ công nghiệp điện tử và lắp ráp sang các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao hơn như: Bán dẫn, Vi mạch, Trí tuệ nhân tạo, R&D, Công nghiệp hàng không, Thiết bị bay không người lái, Công nghệ số, Công nghiệp thông minh. Quy hoạch cũng định hướng phát triển các khu công nghiệp sinh thái và khu công nghiệp – đô thị – dịch vụ thế hệ mới. Điều này sẽ kéo theo nhu cầu lớn về: nhân lực chất lượng cao + dịch vụ chuyên môn + công nghệ + tư vấn + tài chính + pháp lý + kế toán + thuế + quản trị doanh nghiệp. Đây là khu vực mà doanh nghiệp dịch vụ có thể hưởng lợi đáng kể.

+ Cơ hội cho thương mại và dịch vụ

Khi Bắc Ninh phát triển thành đô thị quy mô lớn, thị trường dịch vụ cũng sẽ thay đổi. Không chỉ có thêm dân cư và người lao động, mà còn có sự gia tăng của: Chuyên gia nước ngoài, Doanh nghiệp FDI, Nhà cung cấp cấp 1, cấp 2, Các trung tâm thương mại, Khu đô thị, Trung tâm logistics, Các dịch vụ tài chính, Giáo dục, Y tế, Du lịch, Nhà hàng, khách sạn. Điều đó tạo ra thị trường dịch vụ B2B và B2C rộng hơn. Đặc biệt, doanh nghiệp nhỏ có thể không cần cạnh tranh trực tiếp với các tập đoàn lớn mà có thể tìm kiếm thị trường ngách trong hệ sinh thái kinh tế mới.

4. Nhưng doanh nghiệp cũng phải đối mặt với những khó khăn lớn

Việc trở thành thành phố trực thuộc Trung ương không đồng nghĩa tất cả doanh nghiệp đều tự động được hưởng lợi. Ngược lại, quá trình đô thị hóa và nâng cấp nền kinh tế có thể làm tiêu chuẩn cạnh tranh tăng lên.

– Thách thức thứ nhất: Chi phí kinh doanh có thể tăng. Khi hạ tầng và đô thị phát triển, giá trị đất đai, mặt bằng sản xuất, nhà ở và các dịch vụ liên quan có thể chịu áp lực tăng. Doanh nghiệp sử dụng nhiều mặt bằng sẽ phải tính toán kỹ hơn về: Chi phí thuê đất, Chi phí nhà xưởng, Chi phí kho bãi, Chi phí nhân công, Chi phí vận chuyển, Chi phí sinh hoạt cho người lao động. Do đó, lợi thế của Bắc Ninh không nên chỉ được nhìn dưới góc độ “đất đai tăng giá”, mà quan trọng hơn là hiệu quả sử dụng đất và khả năng tạo ra giá trị trên mỗi đơn vị diện tích.

– Doanh nghiệp nhỏ và vừa có thể chịu áp lực cạnh tranh lớn hơn:

Đây là một vấn đề đã được chính cơ quan quản lý Bắc Ninh cảnh báo. Báo cáo của ngành Công Thương cho rằng doanh nghiệp nhỏ và vừa có năng lực hạn chế sẽ gặp nhiều khó khăn khi cạnh tranh trong thị trường ngày càng mở; đồng thời năng lực thích ứng và sức chống chịu của khu vực doanh nghiệp tư nhân vẫn là vấn đề cần cải thiện. Khi Bắc Ninh trở thành một đô thị kinh tế lớn, doanh nghiệp sẽ phải cạnh tranh không chỉ với doanh nghiệp địa phương mà còn với: doanh nghiệp Hà Nội + Hải Phòng + các tỉnh phía Bắc + doanh nghiệp FDI + các tập đoàn lớn. Vì vậy, mô hình kinh doanh dựa đơn thuần vào quan hệ, giá rẻ hoặc lao động giá thấp sẽ ngày càng khó duy trì.

–  Áp lực về nhân lực chất lượng cao: Công nghiệp công nghệ cao cần một loại nhân lực hoàn toàn khác so với mô hình sản xuất thâm dụng lao động. Doanh nghiệp sẽ cần: Kỹ sư, Nhân sự IT, Nhân sự tự động hóa, Kỹ thuật viên, Quản trị chuỗi cung ứng, Logistics, Ngoại thương, Tài chính, Quản trị doanh nghiệp, Nhân sự có ngoại ngữ. Bắc Ninh đã xác định nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố quan trọng đối với năng lực cạnh tranh và đã ban hành chính sách hỗ trợ đào tạo, thu hút nhân lực giai đoạn 2026–2030. Tuy nhiên, về phía doanh nghiệp, bài toán vẫn là: Tuyển được người → giữ được người → đào tạo được người → tạo ra năng suất cao. Đây sẽ là một trong những cuộc cạnh tranh lớn nhất giữa các doanh nghiệp trong những năm tới.

– Doanh nghiệp phải đáp ứng tiêu chuẩn môi trường và công nghệ cao hơn: Định hướng phát triển Bắc Ninh trong thời kỳ mới đặt trọng tâm vào: Công nghiệp xanh, Khu công nghiệp sinh thái, Chuyển đổi số, Kinh tế tuần hoàn, Giảm phát thải, Công nghệ cao. Điều này có nghĩa là những doanh nghiệp sử dụng công nghệ cũ, tiêu hao nhiều năng lượng hoặc chưa đáp ứng tiêu chuẩn môi trường sẽ phải đầu tư nhiều hơn.Trong ngắn hạn, đó là chi phí nhưng về dài hạn, đây cũng là điều kiện để doanh nghiệp nâng cấp công nghệ và tiếp cận những khách hàng lớn hơn.

– Một thách thức khác: Phụ thuộc vào khu vực FDI. Bắc Ninh đang có hệ sinh thái FDI rất lớn, đây là lợi thế nhưng cũng là một rủi ro nếu nền kinh tế phụ thuộc quá nhiều vào các tập đoàn nước ngoài. Theo đánh giá của Chính phủ, cơ cấu kinh tế Bắc Ninh vẫn phụ thuộc lớn vào FDI; tỷ lệ nội địa hóa và năng lực doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi cung ứng còn thấp. Số liệu 6 tháng đầu năm 2026 cho thấy khu vực FDI chiếm gần 80% giá trị sản xuất công nghiệp và kim ngạch xuất khẩu của tỉnh. Vì vậy, bài toán của giai đoạn mới không chỉ là: Thu hút thêm bao nhiêu FDI? mà còn là Doanh nghiệp Bắc Ninh tham gia được bao nhiêu phần trong chuỗi giá trị của dòng vốn FDI? đây mới là yếu tố quyết định khả năng lan tỏa của tăng trưởng đến khu vực doanh nghiệp trong nước.

5. Doanh nghiệp Bắc Ninh nên chuẩn bị gì?

Trong bối cảnh mới, tôi cho rằng doanh nghiệp nên tập trung vào 5 việc.

+ Chuẩn hóa quản trị: Không nên điều hành doanh nghiệp hoàn toàn dựa vào kinh nghiệm cá nhân.Cần chuẩn hóa:Tài chính, Kế toán, Nhân sự, Hợp đồng. Thuế, Quy trình, Quản trị dữ liệu.

+ Đầu tư công nghệ: Chuyển đổi số không còn chỉ là lựa chọn, doanh nghiệp cần từng bước ứng dụng: ERP – CRM – hóa đơn điện tử – quản trị dữ liệu – AI – tự động hóa.

+ Nâng tiêu chuẩn sản phẩm: Nếu muốn trở thành nhà cung cấp cho doanh nghiệp FDI, doanh nghiệp cần quan tâm đến: ISO, Chất lượng, Truy xuất nguồn gốc, An toàn, Môi trường, Tiêu chuẩn kỹ thuật, Năng lực giao hàng.

+ Xây dựng nguồn nhân lực: Doanh nghiệp không nên chỉ tìm lao động giá rẻ. Mục tiêu phải chuyển sang “ít người hơn nhưng năng suất cao hơn”.

+ Tìm vị trí trong chuỗi cung ứng: Đây có thể là chiến lược quan trọng nhất.

Thay vì hỏi:“Bắc Ninh lên thành phố thì đất có tăng không?” Doanh nghiệp nên hỏi: “Tôi có thể cung cấp sản phẩm hoặc dịch vụ gì cho hệ sinh thái kinh tế mới của Bắc Ninh?” đây là câu hỏi có giá trị hơn đối với hoạt động kinh doanh.

6. Bắc Ninh mới: cơ hội dành cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa, không chỉ dành riêng cho các tập đoàn lớn

Điểm đáng chú ý nhất trong giai đoạn mới là Bắc Ninh đang hình thành một hệ sinh thái kinh tế có quy mô lớn hơn. Có thể hình dung chuỗi phát triển như sau: Hạ tầng → Khu công nghiệp → FDI → Nhà máy → Công nghiệp hỗ trợ → Logistics → Thương mại → Dịch vụ → Đô thị → Thị trường tiêu dùng. Một mắt xích phát triển sẽ kéo theo nhiều mắt xích khác.Vì vậy, không phải doanh nghiệp nào cũng cần trở thành một nhà máy tỷ USD. Một doanh nghiệp nhỏ có thể trở thành: Nhà cung cấp linh kiện, Nhà cung cấp bao bì, Đơn vị vận tải, Đơn vị logistics, Nhà thầu xây dựng, Công ty công nghệ, Công ty kế toán – thuế, Công ty tư vấn doanh nghiệp, Đơn vị cung cấp nhân sự, Nhà cung cấp dịch vụ cho chuyên gia và người lao động. Giá trị nằm ở vị trí của doanh nghiệp trong hệ sinh thái, không nhất thiết nằm ở quy mô doanh nghiệp.

Bắc Ninh lên thành phố Trung ương là một “cuộc chơi” mới: Bắc Ninh đang hướng tới mô hình: Công nghiệp công nghệ cao + Đổi mới sáng tạo + Logistics + Đô thị thông minh + Dịch vụ hiện đại. Cơ hội đối với doanh nghiệp là rất lớn, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ, logistics, công nghệ, xây dựng, thương mại và dịch vụ doanh nghiệp. Nhưng cơ hội sẽ không tự động chuyển thành lợi nhuận. Doanh nghiệp có năng lực quản trị tốt, có công nghệ, có nhân lực, có tiêu chuẩn và có khả năng tham gia chuỗi cung ứng sẽ có điều kiện mở rộng thị trường. Ngược lại, những doanh nghiệp phụ thuộc vào lợi thế giá rẻ, lao động phổ thông hoặc mô hình quản trị thiếu chuẩn hóa sẽ phải chịu áp lực cạnh tranh ngày càng lớn.

Bắc Ninh bước vào một giai đoạn mà lợi thế không còn chỉ nằm ở vị trí địa lý. Lợi thế thực sự sẽ thuộc về những doanh nghiệp biết biến hạ tầng, công nghệ, dòng vốn và thị trường mới thành năng lực kinh doanh của chính mình.Và có lẽ câu hỏi quan trọng nhất đối với cộng đồng doanh nghiệp Bắc Ninh lúc này không phải là: “Bắc Ninh sẽ thay đổi như thế nào khi trở thành thành phố trực thuộc Trung ương?” mà là: “Doanh nghiệp của mình sẽ đứng ở đâu trong không gian kinh tế Bắc Ninh mới?”

“Bắc Ninh bước vào một chặng đường phát triển mới, một không gian kinh tế rộng lớn hơn, năng động hơn và nhiều cơ hội hơn. Chúc cộng đồng doanh nghiệp, doanh nhân Bắc Ninh luôn:Vững nền tảng mạnh nội lực, đổi mới tư duy nâng tầm quản trị, liên kết cùng phát triển đồng hành cùng cộng đồng, nắm bắt cơ hội vượt qua thách thức, kinh doanh hiệu quả phát triển bền vững. Mong rằng mỗi doanh nghiệp Bắc Ninh không chỉ lớn mạnh về quy mô, mà còn ngày càng nâng cao năng lực, uy tín và vị thế, góp phần xây dựng Bắc Ninh trở thành một trung tâm kinh tế năng động, hiện đại và đáng sống”.

“Chúc doanh nghiệp Bắc Ninh bước vào chặng đường mới với nhiều cơ hội mới, nhiều thành công mới và những giá trị bền vững cho hôm nay và mai sau!”